İletişimISSN:3023-6673
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
EnglishTürkçe
AnasayfaAmaç ve KapsamÖzel SayıMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Kadın Kooperatifleri Alanında Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi (2013-2023): Sistematik Derleme

Hasan Hüseyin Tekin,TUĞBA TOPTAŞ BÖCÜ,Nurgül Gürbüz

  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 3
  •  Sayı : 2
  •  Sayfa : 159-174
Türkiye’de kadın kooperatiflerinin gelişimi ve karşılaştığı zorluklar, sosyoloji, ekonomi ve işletme gibi farklı disiplinlerin bilimsel yaklaşımlarıyla yüksek lisans ve doktora tezlerinde incelenmektedir. Bu sistematik derlemenin amacı, Türkiye’de 2013-2023 yılları arasında kadın kooperatifleri alanında yapılan lisansüstü tezleri kapsamlı bir literatür taraması ve analiz yoluyla bir araya getirmektir. Kooperatif üyelerinin bakış açılarını, kooperatiflerin güçlü yanlarını, karşılaştıkları temel sorunları ve potansiyel çözüm önerilerini bilimsel bir çerçeve içinde ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı’nın Ulusal Tez Merkezi sisteminin arama motoru kullanılarak 2013-2023 yılları arasında Türkçe anahtar kelime olarak “kadın kooperatif” ve “kadın kooperatifi” şeklinde arama gerçekleştirilmiştir. Arama sonucunda ise 26 lisansüstü tez bulunmuştur. Dahil etme ve dışlama kriterleri kapsamında 13 yüksek lisans, 7 doktora tezi olmak üzere toplam 20 lisansüstü tez, sistematik derleme kapsamına alınarak değerlendirilmiştir. Tezlerin en çok 2022 (n=6) ve 2023 (n=5) yıllarında yazıldığı 2014, 2015 ve 2016 yıllarında ise kadın kooperatifi alanında tez yazılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Enstitülere göre dağılıma bakıldığında ise en çok Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde (n=16) en az ise Fen Bilimleri Enstitüsü’nde yazıldığı görülmektedir. Üniversitelere göre lisansüstü tezlerin dağılımına bakıldığında ise en çok Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (n=3) yazıldığı gözlemlenmektedir. Ayrıca araştırma deseni olarak çoğunlukla nitel tasarımın ve yazım dili olarak da Türkçe’nin tercih edildiği görülmektedir. Sonuç olarak, kadın kooperatifi alanında farklı üniversitelerin; farklı enstitülerinde ve farklı bölümlerinde yazılan lisansüstü tezlerin incelendiği bu çalışmada kadın kooperatifi ile birlikte kadınların; bireysel, sosyal ve ekonomik açıdan kendilerini geliştirdikleri ve bu alanda doyum sağladıkları gözlemlenmektedir. Kadınlar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden ve sosyal medyayı aktif kullanamamalarından kaynaklı bazı problemlerle karşı karşıya kalmaktadırlar.
Atıf yapmak için : Tekin, H. H., Toptaş Böcü, T., & Gürbüz, N. (2025). Kadın kooperatifleri alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (2013-2023): sistematik derleme. Sustainable Welfare, 3 (2), 159–174.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Sustainable Welfare
2025, Cilt3, Sayı2
ISSN: 3023-6673
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Akkaya-Aldırmaz, F. (2018). Türkiye'de kadın kooperatiflerinin sürdürülebilir kırsal turizmdeki önemi ve finansal performanslarının analizi [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi].
  2. Arslan, G. (2023). Güçlenme bağlamında kadın kooperatifleri [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi].
  3. Avşar, G. (2017). Kırsal kalkınmada kadın kooperatiflerinin önemi: Eskişehir ilçe ve mahallelerinde kadın kooperatifi potansiyeli [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi].
  4. Bharti, N. (2021). Role of cooperatives in economic empowerment of women: A review of Indian experiences. World Journal of Entrepreneurship, Management and Sustainable Development, 17(4), 617-631. http://doi:10.1108/WJEMSD-07-2020-0095
  5. Cazgır, K. D. (2022). Kooperatifler yoluyla kadınların güçlendirilmesi: İzmir kadın kooperatifleri örneği [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi].
  6. Ceylan, Ö. (2021). Kırsaldaki kadınların sosyal kooperatiflerin oluşumundaki rolü: Afşar Bala’m kadın kooperatifi incelemesi [Yüksek lisans tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi].
  7. Chatzitheodoridis, F., Kontogeorgos, A., Liltsi, P., Apostolidou, I., Michailidis, A., et al. (2017). Women's cooperatives in less favored and mountainous areas under economic instability. Agricultural Economics Review, 17(1), 63-79. http://doi:10.22004/ag.econ.262883
  8. Demircan Yıldırım, P. (2022). Kadın kooperatiflerinin kadınların ekonomik ve sosyal yaşamlarında yarattığı değişimler: Batı Karadeniz örneği [Doktora tezi, Kocaeli Üniversitesi].
  9. Erdoğan, M. (2022). Türkiye'de kooperatiflerin kadınların toplumsal konumları üzerindeki etkileri: Gaziantep kadın kooperatifleri örneği [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi].
  10. Fundora-Nevot, G., Dixon-Ávila, E., & Velázquez-Castillo, E. E. (2017). La cooperativa: Un espacio educativo para el empoderamiento femenino. Revista Estudios del Desarrollo Social: Cuba y América Latina, 5(2), 161-173.
  11. Furat, M. (2013). Kırsal kalkınma ve kadınların güçlenmesi: Türkiye’de kırsal kadın örgütleri örneği [Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi].
  12. Gümüşoğlu, F. (2012). Kadınların toplumsal alanda güçlenmesine bir örnek: “Yağlar Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi”. Kadın Araştırmaları, 1(10), 39-60.
  13. Güzel, O. (2022). Kooperatifler için başarıyı etkileyen faktörler ve bir ölçek geliştirme çalışması [Doktora tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi].
  14. Kahrıman, E. (2021). Bir kadın kooperatifi ve kadınların dayanışma deneyimleri [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi].
  15. Kakati, B. K., Kakoty, S. (2022). Role of women's cooperative in empowering women: A study in Jharkhand. Purushartha - A Journal of Management Ethics and Spirituality, 15(1), 118-132. http://doi:10.21844/16202115109
  16. Karaman, E., Oksel, E. (2020). An examination of internal medicine nursing postgraduate theses in Turkey. Archives of Health Science and Research, 7(2), 161-166. https://doi.org/10.5152/ArcHealthSciRes.2020.19035
  17. Kaya-Köse, E. (2021). Karabük kadın kooperatiflerinde yerel üretim ölçeğinde sürdürülebilir ve katılımcı tasarım yaklaşımını benimseyen bir model önerisi [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
  18. Kaymaz, S. (2023). Türkiye’de kadın girişimci kooperatifçiliği üzerine bir değerlendirme: Kırşehir örneği [Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi].
  19. Kazar, E. N. (2019). Kadın yoksulluğunu azaltmada kadın kooperatiflerinin rolü: İstanbul ve Bursa örneği [Doktora tezi, Yalova Üniversitesi].
  20. Kazar, E. N., Taş, H. Y. (2019). İstanbul’daki kadın kooperatiflerinin kadın yoksulluğuna etkisi. Uluslararası Toplum Araştırmaları, 13(19), 1836-1863. https://doi.org/10.26466/opus.590744
  21. Khan, S. (2020). Introduction to systematic review and meta-analysis. In S. Khan (Ed.), Meta-Analysis: Methods for Health and Experimental Studies (pp. 3-12). Springer nature Singapore. http://doi:10.1007/978-981-15-5032-4_1
  22. Koç, B. (2023). Kırsal alanda kurulan kooperatiflerin kadınların güçlenmesindeki yeri: Manisa ili örneği [Yüksek lisans tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi].
  23. Kuruoğlu, G. S. (2023). Kooperatiflerin dijital dönüşümü bağlamında kadın emeğinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi].
  24. Masabo, C. M. V. (2015). Women’s empowerment through cooperatives-a study from women’s perspectives [Master Thesis, Copenhagen Business School].
  25. Mursyidin, M., Darmansyah, D., & Yulianda, R. (2023). The role of a women’s cooperative to improve the welfare of women coffee farmers in bener meriah regency, Indonesia. Journal of Madani Society, 2(3), 195-202. http://doi:10.56225/jmsc.v2i3.268
  26. Özkul, İ. G. (2020). Kadın girişimciliğini destekleyen sivil toplum kuruluşlarının kadın girişimciliğine etkisinin istanbul ili için incelenmesi [Doktora tezi, Beykent Üniversitesi].
  27. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., ... & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. bmj, 372. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
  28. Ramnarain, S. (2013). The political economy of peacebuilding: The case of women’s cooperatives in Nepal. The Economics of Peace and Security Journal, 8(2). https://doi.org/10.15355/epsj.8.2.26
  29. Sarıkaya, Z. S. (2023). Nurtepe/Kağıthane’de ev-eksenli ve kooperatif çalışmada emek harcayan kadınlar: Çeşitli toplumsal ekonomiler yaklaşımı [Yüksek lisans tezi, Boğaziçi Üniversitesi].
  30. Serinikli, N. (2018). Edirne toplum merkezlerinden hizmet alan yoksul kadınların ekonomik olarak güçlenmesinde kooperatiflerin önemi ve kooperatifleşmeye karşı tutumları. ÇAKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, 9(1), 161-182.
  31. Sezer, F. A. (2022). Kadın yoksulluğuyla mücadelede kadın kooperatifleri: Mersin örneği [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi].
  32. Suseno, G. P., & Nataliningsih, N. (2023). The role of women's cooperatives as an ınstitution to empower women in supporting the achievement of the SDGs. International Journal of Ethno-Sciences and Education Research, 3(2), 45-53. http://doi:10.46336/ijeer.v3i2.418
  33. Şahankaya-Adar, A., Dedeoğlu, S., Kurtuluş, G. (2023). Türkiye’de kadın kooperatifleri: Mevcut durum analizi, kadın güçlenmesi ve istihdam yaratma potansiyeli. Çalışma ve Toplum, 2(77), 1171-1208. https://doi.org/10.54752/ct.1280833
  34. Şenlik, B. (2022). Kırsaldaki kadın kooperatiflerinde liderlik ve kurumsallaşma: Bursa örneği [Yüksek lisans tezi, Bursa Teknik Üniversitesi].
  35. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2023). Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi Anasözleşmesi. T.C. Ticaret Bakanlığı: https://ticaret.gov.tr/data/5d41a0d313b87639ac9e013d/4-%20Kad%C4%B1n%20Giri%C5%9Fimi%20%C3%9Cretim%20ve%20%C4%B0%C5%9Fletme%20Kooperatifi%20%C3%96rnek%20Anas%C3%B6zle%C5%9Fmesi.pdf adresinden alındı
  36. Türk Ticaret Kanunu (TTK). (2011, 14 Şubat). Resmî Gazete (Sayı: 27846). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6102.pdf
  37. Vakoufaris, H., Kizos, T., Spilanis, I., Koulouri, M., & Zacharaki, A. (2007). Women's cooperatives and their contribution to the local development of the North Aegean Region, Greece. Journal of Rural Cooperation, 35(1), 19-41.
  38. Varol, F. C. (2013). Kadınların güçlenmesi açısından kentsel Türkiye'deki kadın kooperatiflerinin analizi [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi].